پایگاه خبری صبح قزوین

آخرین اخبار استان قزوین

جای خالی "الگوی کشت" در مزارع ایرانی/ گنج صنعت کشاورزی در پستوی غفلت دولت خاک می‌خورد!
کد خبر: ۳۴۳۲۰۵ تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۴/۱۰ ساعت: ۶:۳۶ ↗ لینک کوتاه

گزارشی از داغ هدررفت تولیدات بر دل کشاورزان؛

جای خالی "الگوی کشت" در مزارع ایرانی/ گنج صنعت کشاورزی در پستوی غفلت دولت خاک می‌خورد!

امروز که اقتصاد ناخالص حرف اول را در برابر اقتصاد وابسته به نفت می‌‌زند، قطعا یکی از راه‌‌های عدم وابستگی به بیگانگان، توجه ویژه به بخش کشاورزی است که امیدواریم قصه پر غصه کشاورزان که هر سال با دورریز و هدررفت حاصل دست رنجشان رقم می‌خورد، به زودی با به کارگیری سیاست‌های درست سرو سامان پیدا کند.

به گزارش خبرنگار اقتصادی صبح قزوین، آب و خاک از دیرباز دو عنصر مهم در زندگی بشریت بوده که بقای انسان به نوعی با این دو عنصر طبیعی گره خورده است، بشر خیلی زود روش‌های تامین موادغذایی را آموخت و از دانه‌ای که در دل خاک نهاد، توانست قوت و غذایی برای خود به دست آورد.

آری، کشاورزی با زیست انسان‌ها در هر نقطه‌ای از جهان گره تنگاتنگی دارد که این حرفه هم با فراز و نشیب‌هایی همراه بوده و امروز شاهد تحولی عظیم در این بخش هستیم به طوری که دیگر خبری از شخم با گاوآهن یا آبیاری صرفا با آب باران نیست و جای خود را به تکنولوژی‌های روز و آبیاری‌های نوین داده است.

این تغییر و تحولات مثل بسیاری از پیشرفت‌ها برای انسان حیرت‌انگیز است و امروز شاهد مجموعه‌های عظیم کشت و صنعتی هستیم که دیگر کشاورزی خورد و سنتی در برابر آن حرفی برای گفتن ندارد؛ اما نکته قابل تامل حرکت لاک‌پشتی کشاورزی ایران در مسیر به روز شدن و کشاورزی نوین است که همچنان لنگ می‌زند.

اگر بخواهیم از جنبه‌های مختلف این بحث را گسترش دهیم، بدون شک تنها در یک گزارش نمی‌گنجد و تصمیم گرفتیم به یک جنبه بپردازیم؛ حتما عنوان "الگوی کشت" به گوشتان خورده است، اگر هم با این اصطلاح آشنا نیستید قطعا در طول سال با چهره نگران و مضطرب کشاورزان در کشورمان مواجه شده‌اید که عزای به هدررفتن محصولاتی که روی دستشان مانده و زحمات یک ساله‌شان بر باد رفته است را گرفته‌‌اند!

اینجاست که باید سراغ حلقه مفقوده در کشاورزی یعنی اجرای درست "الگوی کشت" را بگیریم که یا اصلا عملیاتی نشده یا اینکه اصولی و علمی به آن عمل نمی‌‌شود.

«الگوی کشت عبارتست از تعیین یک نظام کشاورزی با مزیت اقتصادی پایدار مبتنی بر سیاست‌های کلان کشور، دانش بومی کشاورزان و بهره‌گیری بهینه از پتانسیل‌های منطقه‌ای با رعایت اصول اکوفیزیولوژیک تولید محصولات کشاورزی در راستای حفظ محیط زیست».

"الگوی کشت" ارتباط مستقیمی با بهره‌وری بهینه دارد

رئیس نظام صنفی کشاورزی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی صبح قزوین، می‌گوید: کشورهای پیشرفته با اجرای "الگوی کشت" توانسته‌اند به کشاورزی مدرن و کاملا اقتصادی دست یابند و ضرر و زیانی نه متحمل تولیدکننده و نه مصرف‌کننده شود؛ چراکه بازارهای مصرف را شناسایی و محصولات را بدون اینکه حتی مقدار کمی روی دست کشاورز بماند به فروش رسانده و در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌دهند.

محمدشفیع ملک زاده می‌افزاید: درواقع این کشورها براساس نیاز جامعه و آمایش سرزمینی، برای کشاورزی خود برنامه‌ریزی کرده و "الگوی کشت" را اجرایی می‌کنند.

وی اذعان می‌کند: متاسفانه در مملکت ما علی رغم اینکه چندین دهه درباره اجرای الگوی کشت شعار می‌دهیم، اما هنوز موفق نشدیم حتی بخش کوچکی از آن را انجام دهیم که باعث آشفتگی و ازدست دادن منابع شده و تولیدکننده به هیچ عنوان به منفعت حاصل از دست رنج خود نمی‌رسد و حتی هزینه تولید را هم پوشش نمی‌دهد.

این مقام مسئول تصریح می‌کند: مصرف‌کننده ما هم باید چندین برابر پول را در قبال محصول مورد نظر پرداخت کند؛ برای مثال گوجه فرنگی یا پیازی که حداقل کیلویی ۱۵۰۰ الی ۲ هزار تومان هزینه تولید دارد باید کشاورز ما کیلویی ۴۰۰ الی ۵۰۰ تومان بفروشد و از این طرف مصرف کننده باید کیلویی ۵ الی ۶ هزار تومان خریداری کند.

ملک زاده ادامه می‌دهد: این مسائل برگرفته از این است که ما واقعا در بحث اجرای الگوی کشت هیچ کاری را تاکنون در کشور نتوانستیم انجام دهیم درحالی که بسیار حائز اهمیت است. اگر این کار صورت نگیرد، تولیدکننده نمی‌تواند روی پای خود بایستد و روز به روز ورشکسته می‌شود و تولید پایدار نخواهیم داشت که برای تامین نیاز مجبوریم دست به دامن واردات شویم و محصولات بی‌کیفیت را با یک ارزبَری سنگین وارد کنیم.

وی با اشاره به عوامل دخیل در عدم اجرای "الگوی کشت" در کشور اظهار می‌کند: علی رغم ظرفیت و پتانسیلی که در کشاورزی داریم که می‌تواند اقتصاد کشور را متحول، اشتغال زایی را بالا ببرد و بیکاری را به صفر برساند و ارزآوری برای کشور داشته باشد که حتی نیاز به نفت نداشته باشیم، اما متاسفانه هیچ وقت نگاه جدی به بخش کشاورزی نداشتیم.

بانک اطلاعاتی و آماری دقیق از بخش کشاورزی در کشور وجود ندارد

به گزارش صبح قزوین؛ "الگوی کشت" با تمام مزایایی که از آن یاد شد اما در کمال ناباوری همچنان مورد بی‌توجهی در بخش کشاورزی قرار گرفته است؛ در حالی که این بخش اگر تقویت و طبق اصول و روش‌های روز دنیا پیش برود، بسیاری از نیازهای اقتصادی و اشتغال کشور ما را پاسخ خواهد داد، به طوری که حتی نیازی به اقتصاد مبتنی بر نفت نخواهیم داشت.

اما واقعا چرا تاکنون "الگوی کشت" در صنعت کشاورزی ما آن طور که باید اجرایی نشده است؟؛ رئیس نظام صنفی کشاورزی ایران در این باره می‌گوید: الگوی کشت و آمایش سرزمین نیاز به یک بانک اطلاعاتی و آماری دقیق از بخش کشاورزی دارد که متاسفانه ما در کشور نداریم؛ چراکه آماربرداری ما در کشاورزی اکثرا براساس خوداظهاری است؛ اگر این بانک اطلاعاتی دقیق را داشته باشیم، می‌توانیم برای پیاده سازی برنامه‌های الگوی کشت اقدام کنیم.

این مقام مسئول یادآور می‌شود: هنوز مشخص نیست که الگوی کشت ما بر چه مبنایی پایه‌گذاری یا هدف‌گذاری شده است؟ الگوی کشت معمولا بر دو اساس می‌تواند پای ریزی شود. یکی برمبنای ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های هر منطقه و نوع آب و هوا و اقلیم است یا براساس نیازها و مصرف کشور باشد.

وی تصریح می‌کند: اجرای الگوی کشت نیاز به یکسری زیرساخت‌ها و امکانات و ابزارهای لازم دارد؛ صنعت قوی در بحث صنایع تبدیلی، تکمیلی، فرآوری، انبار و ذخیره سازی و بسته بندی و سورتینگ از جمله ضروریاتی است که باید به طور کامل در کشور داشته باشیم.

ملک زاده می‌افزاید: متاسفانه مهمترین بخشی که در کشور مشکل داریم، همین نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی است؛ موضوع بسیار مهم بخش بازار و بازرگانی است که همیشه با بازار آشفته محصولات کشاورزی مواجه هستیم که بزرگترین ضربه را به تولید و تولیدکننده وارد می‌کند.

این مقام مسئول بیان می‌کند: امروز نتیجه این ضعف‌ها را شاهد هستیم؛ به طوری که هر محصولی کشت می‌شود متاسفانه در زمان برداشت بازاری برای آن وجود ندارد و روی دست کشاورز می‌ماند یا اینکه در زمان تقاضا میزان آن کم است و مصرف‌کننده باید چندین برابر قیمت را برای تهیه محصول پرداخت کند.

دیواری کوتاه‌تر از کشاورز برای توجیه کم‌کاری‌ها پیدا نمی‌شود!

رئیس نظام صنفی کشاورزی ایران اضافه می‌کند: متاسفانه تنظیم بازار در کشور ما تاکنون به هیچ عنوان مدیریت درستی نداشته است؛ در حالی که موظف بوده بازار مصرف درستی را برای محصولات کشاورزی چه در داخل و چه برای صادرات پیاده کند؛ یعنی مازاد تولید ما باید وارد ریل صادرات شود که تاکنون در رقابت ناموفق بودیم.

وی می‌افزاید: متاسفانه بنا به دلایلی از قبیل عدم حمایت از بخش کشاورزی و نبود صنایع پیشرفته، همواره در حوزه صادرات محصولات کشاورزی ضعیف عمل کردیم و بیشتر تولیدات ما ضایعات محسوب می‌شود و درآمد حاصل از بخش کشاورزی چنگی به دل نمی‌زند.

ملک زاده تاکید می‌کند: با وجود تمام این کمبودها باز هم دیواری کوتاه‌تر از کشاورز پیدا نمی‌کنیم و همه تقصیرات را به گردن کشاورز می‌اندازیم در صورتی که در این زمینه کشاورز به هیچ عنوان مقصر نیست؛ چراکه اگر واقعا برنامه صحیح و درستی در اختیار تولیدکننده و کشاورز قرار دهیم دیگر نیازی به اهرم‌های اجرایی هم نیست.

این مقام مسئول عنوان می‌کند: اگر کشاورز از امنیت شغلی خود مطمئن باشد که محصولی که کشت می‌کند، بازار خرید خواهد داشت، مطمئنا طبق برنامه‌ای که به او داده می‌شود عمل خواهد کرد چون این شغل اوست؛ اما متاسفانه چنین برنامه‌ریزی در کشور وجود ندارد.

به گزارش صبح قزوین؛ آیا می‌دانستید که کشاورزی ایران ظرفیتی برای پاسخ به نیازهای غذایی 300 الی 400 میلیون نفر را دارد؟!؛ این را یک کارشناس مسائل اقتصادی می‌گوید. این در حالی است که متاسفانه کشور ما حتی در تامین نیاز محصولات کشاورزی جمعیت 80 میلیونی لنگ می‌زند و همچنان شاهد واردات گسترده در این بخش هستیم و این مسئله برای کشوری مثل ایران که از منابع عظیم طبیعی برخوردار است، قابل تامل بود و جای تاسف دارد.

به راستی چرا هنوز نتوانستیم با اجرای "الگوی کشت"، هم کشاورز و هم مصرف‌کننده را راضی کنیم و همچنان بخش کشاورزی در اولویت‌های دست چندم دولت‌ها و مسئولین قرار دارد؟ در حالی که این بخش اگر تقویت شود، حتی می‌تواند بدون نیاز به سرمایه‌گذاری‌های خارج از این حوزه، نیز تامین‌کننده هزینه‌های خود باشد و ارزآوری برای کشور را رقم بزند.

کشاورزی ایران ظرفت تامین غذایی برای 400 میلیون نفر را دارد!

عبدالمجید شیخی در این رابطه به خبرنگار ما می‌گوید: ظرفیت تولیدات کشاورزی ما در کشور به قدری بالا است که می‌تواند ۳۰۰ الی ۴۰۰ میلیون جمعیت را تامین کنند که اما به دلیل بهره‌برداری پایین هنوز ما در همین شرایط موجود از تامین غذای ۸۰میلیون جمعیت فعلی هم ناکام هستیم به دلیل اینکه الگوی کشت نداریم.

وی می‌افزاید: یکی از نهاده‌های مهم در کشاورزی آب است، اما به دلیل عدم رعایت الگوی کشت و عدم استفاده از فناوری روز، از دوش ‌های سنتی آبیاری استفاده می‌کنیم که بخش اعظمی از آب هدر می‌رود و عاملی موثر در ضعف تولیدات است.

کارشناس مسائل اقتصادی ادامه می‌دهد: الگوی کشت نیازمند اجرای طرح "کاداستر" بوده که چند سال است شروع شده اما به خوبی پیش نمی‌رود و یکی از مشکلات اساسی کشاورزی این است که ارتباط بین پنج حلقه تحقیق، آموزش، ترویج، اجرا و بهره‌برداری وجود ندارد. ما بزرگترین مرکز تحقیقاتی محصولات کشاورزی را داریم اما دریغ از اینکه این تحقیقات به سر مزرعه منتقل شود.

شیخی تصریح می‌کند: دانشگاه‌های ما توان بالفعل رساندن آموزش به سر مزرعه را ندارد؛ از طرفی دانشجویان مالکیت زمین ندارند و عمدتا رقبتی به کار کشاورزی نشان نمی‌دهند و بیشتر به دنبال کار پشت میزنشینی هستند.

وی اضافه می‌کند: خلاء دیگر این است که عمده کشاورزان ما کم سواد، بی‌سواد یا در سنین بالا هستند و توان گیرایی فناوری جدید ندارند؛ ما طرح‌های اشتغال‌زا در بخش کشاورزی تعریف نکردیم که نیروهای فارغ‌التحصیل جایگزین کشاورزان سنتی شوند و روش‌های کشاورزی را به روز کنند.

کارشناس مسائل اقتصادی تاکید می‌کند: یکی دیگر از مشکلات بخش کشاورزی خرد بودن قطعات زمین است که امکان استفاده از روش‌های نوین کشاورزی را ایجاد نمی‌کند، ما علاوه بر قانون ممانعت از خورد شدن اراضی که سال‌هاست تصویب شده نیز به قانون جدیدی نیاز داریم که کاری کنیم تا زمین‌های خورد کنونی هم تجمیع شوند و نیازی هم به مالکیت نیست و می‌تواند به صورت مجازی باشد و افراد به صورت مشاء بهره‌برداری کنند.

به گزارش صبح قزوین، با تمام نقدهایی که در حوزه کشاورزی وجود دارد و بسیاری از کارشناسان مکرر به آن می‌پردارند؛ اما مدیران اجرایی این بخش تا چه اندازه عزم خود را جزم کرده‌‌اند تا ضعف‌های موجود را رفع کنند؟ یک کشاورز در طول فعالیت خود چقدر از برنامه‌‌ریزی و چشم‌‌انداز اقتصادی تعریف شده از سوی دولت، منتفع می‌شود؟

مطمئنا وقتی کشاورز با بازاری مواجه می‌شود که پذیرای تولیدات او نیست، تمام بنای اقتصادی که روی محصولات کشاورزی کشت شده ساخته است، فرو می‌ریزد و دلسرد و بی‌انگیزه به عقب برمی‌گردد و در این میان غم نان و معیشت را هم برای او که کشاورزی تنها منبع درآمدش است، نباید فراموش کرد.

"الگوی کشت" باعث رشد تولیدات در محصولات کشاورزی می‌شود

شیخی بیان می‌کند: فقدان الگوی کشت باعث می‌شود که عمده نهاده‌های کشاورزی در غیر جایگاه اصلی خود و به صورت غیرعلمی استفاده شود؛ کشت جایگزین یا مکمل را هم نتوانستیم برای کشاورزان تعریف کنیم و از طرفی کشاورزان امکان سرمایه‌گذاری ندارند.

وی تصریح می‌کند: اگر الگوی کشت اجرا شود، توانایی رشد تولید 300 الی 400 برابری را در بخش کشاورزی داریم و این درحالی است که متاسفانه عمده‌ترین محصولاتی که به کشور وارد می‌شود، علوفه است که درواقع به علت نبود الگوی کشت اتفاق می‌افتد.

کارشناس مسائل اقتصادی یادآور می‌شود: متاسفانه یکی دیگر از ضعف‌های مدیریت در بخش کشاورزی قطع ارتباط مدیریت با بهره‌برداران است و این عدم ارتباط هم باعث شده هیچ الگوپذیری وجود نداشته باشد؛ همچنین به علت روزمرگی در بخش مدیریت و وزارتخانه مربوطه، الگودهی هم به کشاورزان مشاهده نمی‌شود یا به روز نیست.

شیخی در پایان با بیان اینکه الگوی واردات هم مخل برنامه تولید، توزیع، ذخیره سازی و تنظیم بازار است، می‌گوید: متاسفانه برنامه‌ای هم برای تنظیم بازار محصولات کشاورزی نداریم و این هرج و مرج در نظام توزیع محصولات کشاورزی در کشور باعث شده که هم تولید و هم عرضه تحت تاثیر قرار گیرد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی صبح قزوین، بدون شک برای کشوری مثل ایران که هم از منابع و هم از نیروی متخصص و جوان برخوردار است، اجرای طرحی مانند "الگوی کشت" خیلی هم دشوار نیست؛ تنها نیاز به همت و اراده مسئولین حوزه اقتصادی و کشاورزی و به کارگیری دانش روز در این زمینه دارد.

در دنیای امروز که اقتصاد ناخالص حرف اول را در برابر اقتصاد وابسته به نفت می‌‌زند، قطعا یکی از راه‌‌های عدم وابستگی به بیگانگان و به صفر رساندن محصولات غذایی، توجه ویژه به بخش کشاورزی است که تمامی ملزومات این حوزه هم به برکت نعمات خدادادی، در کشور ما فراهم است.

امیدواریم قصه پر غصه کشاورزان که هر سال با دورریز و هدررفت حاصل دست رنجشان رقم می‌خورد، به زودی با به کارگیری سیاست‌های درست در دولت و وزارتخانه مطبوع سرو سامان پیدا کند و روزنه‌ای برای گام نهادن در مسیر "جهش تولید" باشد.

انتهای پیام/ 1300‌

دیدگاه ها